Een goed opgeleid team, het gezamenlijk doel om cliënten zo goed mogelijk te begeleiden, betrokken, enthousiast. En toch … Toch lukt het soms even niet. Mijke Nijssen, zorgcoördinator op Steengoed in Bakel trok aan de bel. “We deden wat we dachten dat goed was”, vertelt ze. “Maar het leek wel alsof we nooit écht in contact met Rafael (10) konden komen. We kwamen er als team niet meer uit. We hadden hulp nodig.”
De visie op de manier waarop die hulp geboden wordt, is bij ORO aan het veranderen. Mijke: “Voorheen werd de logopedist erbij gehaald als de communicatie niet goed verliep. Of de ergotherapeut als je dacht dat bepaalde aanpassingen nuttig konden zijn. In dit geval werd er gekozen voor een andere aanpak. Een aanpak waarbij verschillende disciplines nauw met elkaar samenwerken en er veel meer wordt gekeken naar Rafael als kind, in plaats van naar de verschillende zaken waar hij tegenaan liep.”
Welzijn verbeteren
Interprofessioneel samenwerken. Dat is de term die gebruikt wordt als er vanuit verschillende gebieden wordt gezocht naar het antwoord op de vraag hoe je het welzijn van een cliënt kunt verbeteren. Christel van Deursen werkt overdag met Rafael op De Dagvlinder. Ook daar hadden de begeleiders moeite om het gedrag van de jongen goed te ‘lezen’. “Als hij lachte dachten wij dat hij plezier had, maar achteraf bleek dat vooral een uiting van spanning te zijn. En omdat Rafael zelf niet kan praten, besloten we ook om hem niet te belasten door veel tégen hem te praten. We dachten dat hij dan teveel prikkels binnen kreeg.”
Help!
Op initiatief van de gedragsdeskundige werd het Autismeteam van Lore, behandeling en expertise ingeschakeld. De hulpvraag was duidelijk. “Help!”, zo verwoordt Mijke het kernachtig. Ellen Neven werd als autismedeskundige betrokken en er werd een team gevormd met een autismedeskundige, logopedist en een deskundige op het gebied van prikkelverwerking.
Over de werkwijze vertelt Ellen: “Alles begint met goed kijken. Dus gericht observeren, zeker op momenten die door de teams worden omschreven als moeilijk. We zijn vooral nieuwsgierig. Wat gebeurt er, wat zien we, wat geeft het team ons mee? We zagen dat er al heel veel geprobeerd was en dat er keihard gewerkt was, én we zagen een zoekend jongetje dat altijd op zijn hoede leek.”
Hoe kun je hem helpen?
Door te observeren en door te praten met de teams ontstond een steeds gedetailleerder beeld van Rafael. Een beeld dat uitvoerig werd besproken met de teams en met de ouders. Ellen: “Dat was de basis. Van daaruit keken we naar de concrete hulpvragen vanuit de teams.” Christel geeft een voorbeeld. “Elke week gaan we het glas en papier met de groep wegbrengen. Rafael ging dan altijd op de grond liggen. Dat was een struggle voor het team. Wat moet je doen? Hoe kun je hem helpen?”
Vastigheid en herkenbaarheid bleken het begin van een oplossing. Logopedist Simone Loeffen vertelt over een van de deelstappen die hielpen: “Je gaat zoeken naar dingen die kunnen helpen. Door samen 1, 2, 3, huppakee te zeggen en door daarbij met je lichaam de beweging te maken van opstaan, aan de slag, kregen we Rafael overeind. Na verloop van tijd herkende hij dat ‘concept’. Het was duidelijk, veilig en betrouwbaar voor hem. Op die manier gaven we hem een andere invulling en houvast.”
Hij begrijpt de wereld beter
Die eenduidigheid en veiligheid en het creëren van andere, herkenbare concepten bleken ook de basis voor andere momenten, zoals bij het spelen, het douchen en het eten. En de communicatie? Simone: “We besloten, in tegenstelling tot vroeger, wél taal toe te voegen in de benadering van Rafael. Zo gingen we aan de slag met communicatiekaarten. Kaarten met picto’s waarop hij dingen kan aangeven. Dat ging zó goed en zó snel dat we ook zijn begonnen met de spraakcomputer.” Mijke: “Dat hadden we nooit durven dromen, maar hij leerde ontzettend snel. Omdat hij nu een communicatiemiddel heeft, kan hij veel beter vertellen wat hij wil. Het helpt hem ook om de wereld om hem heen te begrijpen en daardoor zit hij nu veel beter in zijn vel.”
De ondersteuning van het interprofessionele team is inmiddels afgebouwd. De hulpvraag vanuit de teams lijkt beantwoord. “Zeker”, benadrukt Mijke. “Het blijft soms nog best wel puzzelen, maar we kijken nu wel vanuit een andere bril. Deze manier van breed samenwerken met professionals die vanuit verschillende gezichtspunten kijken, heeft ons enorm geholpen.”
Dit verhaal is verschenen in OROskoop 85, maart 2026.
